Vondsten archeologische opgraving Grote Markt

Tijdens de archeologische opgraving van de Grote Markt in Groningen verwachten we veel bijzondere vondsten. De Grote Markt, die vroeger bekend stond als de Breede Merckt, vormt sinds de 11e eeuw het stadscentrum van Groningen. Volg hieronder opgravingsdagboek van onze archeologen. Tijdens de opgraving begeleiden we de aannemer en kan het voorkomen dat we niet elke dag aan het werk zijn op de Grote Markt.

5 december | Benen kam

De vondst van vandaag is een fragment van een benen kam. Je kunt de ingezaagde tanden van de kam nog zien zitten. Zou de kam voor wol of haar gebruikt zijn?

1 december | Steekslot

Vandaag hebben we een fraai steekslot aangetroffen tijdens de vondstverwerking. Het slot is van ijzer en is met veel zorg schoongemaakt. Nu moet het, om nieuwe roestvorming tegen te gaan, nog in een ontziltingsbadje. Dit duurt meestal enkele maanden, afhankelijk van de hoeveelheid zouten in het metaal. Als het ijzer vrij van zouten is, wordt het geconserveerd

30 november | Karrensporen

Vandaag verrichtten we voor de laatste keer dit jaar veldwerk. De Grote Markt wordt eerst weer dichtgemaakt totdat de werkzaamheden verdergaan. Op deze veldwerkdag troffen we mooie sporen aan, dit keer karrensporen. We zien een profiel ter hoogte van de Gelkingestraat. De vroegere straat ligt er nog steeds, in de vorm van zandlagen. In de zandlagen zie je verkleuringen met daarin duidelijk herkenbare karrensporen.

De komende dagen zullen vanuit het depot nog verschillende mooie vondsten voorbij komen.

29 november | Pelgrimsinsigne

Vandaag kwamen we een pelgrimsinsigne tegen van een ridder in harnas met een zwaard. De ridder is waarschijnlijk Quirinus van Neuss. Quirinus van Neuss is een heilige, gebaseerd op een Romeinse martelaar. Hij wordt eigenlijk altijd afgebeeld in een harnas.

22 november | Metaalvondsten schoonmaken

We zijn druk bezig met de mooiste metaalvondsten schoon te maken! Een heel precies karwei dat alle aandacht vraagt van Aldwin, zoals te zien op de foto.

17 november | Zilveren ring

Gisteren vonden we een voorwerp dat op een ring leek. Vandaag kwam bij het schoonmaken inderdaad een zilveren ring uit de late Middeleeuwen tevoorschijn. De ring is mooi gedecoreerd met diagonale strepen, afgewisseld met stippen.

15 november | Zegelstempel uit de dertiende eeuw

Vandaag was OOG tv op bezoek en maakte verslag van ons werk.

Opnieuw bijzondere archeologische vondsten op de Grote Markt: ‘Dit is gewoon prachtig!’

Omdat het hart van de binnenstad wordt vernieuwd, de Grote Markt, vinden archeologen steeds vaker schatten die al eeuwen diep onder de grond verborgen zijn. Archeoloog Aldwin Wals is zeer enthousiast over de vondsten van vandaag.  'We hebben een zegelstempel en een pelgrimsinsigne gevonden ', vertelt archeoloog Aldwin Wals. De vondsten komen waarschijnlijk uit de 13e eeuw. De zegelstempel werd vroeger gebruik als handtekening onder documenten. 'De pelgrimsinsigne is een heel dun plaatje met een afbeelding er op van een heilige plaats waar mensen vroeger geweest zijn.' Verhaal van Groningen Stadsarcheoloog Gert Kortekaas is ook regelmatig op de bouwplaats te vinden. Zijn 'archeologenhart' gaat dan ook sneller kloppen bij het vinden van al deze vondsten. 'Het is altijd leuk om tastbare dingen te vinden en zeker zo'n zegelstempel. Wie weet kunnen we dat wel aan een Groninger verbinden, dat zou heel spannend zijn'.  Met de archeologische vondsten hoopt Kortekaas dan ook te kunnen bijdragen aan het verhaal van Groningen. 'Een stukje verhaal van Groningen proberen we hier te completeren, om het volledig te maken. In dit geval een stukje verhaal van de Grote Markt.' Hoe nu verder De archeologische vondsten worden voorzichtig naar een externe locatie gebracht. 'Ze worden eerst schoongemaakt en geconserveerd. Dan wordt er gekeken naar wat het precies is en waar het van weg komt en dan gaat het in het depot', vertelt Wals. Hij hoopt dat de vondsten uiteindelijk worden tentoongesteld.

11 november | Fibula met kruisvorm

Vandaag vonden we weer een mooie fibula! Het is een laat middeleeuwse fibula in kruisvorm met een messing naald aan een koperen sierdeel.

4 november | Steengoed scherf

Vandaag zijn we na een korte periode waarin er niet gegraven werd, weer begonnen met de begeleiding van de rioolstrook ten zuiden van het gemeentehuis. Het was een prima dag om weer te starten. We vonden vandaag meerdere munten uit de 17e eeuw in de zandlagen die op de middeleeuwse humeuze steigeraarde ligt. Deze lagen zijn herkenbaar aan de bruine kleur en bestaat onder andere uit mest en afval, bot, aardewerkscherven en soms leer of hout. Een enkele keer deden we een leuke metaalvondst. Vandaag troffen we in de steigeraarde een kleine bijzondere scherf aan: een steengoed scherf van een heel laag potje!

28 oktober | Ringgesp met driepas-motief

De vondstverwerking is in volle gang! Vooral het schoonmaken van metaalvondsten kost veel tijd. Deze kunnen niet zomaar gewassen worden, maar worden onder een vergrootglas met kleine scalpels heel voorzichtig schoongekrabd. Hierbij worden soms verrassende ontdekkingen gedaan. Zo bleek op een eenvoudige ringgesp van koperlegering ineens een prachtig ornament te zitten.

Het lijkt net een kleine apenkop, maar is waarschijnlijk bedoelt als bloem of driepas-decoratie. De driepas is een geometrisch motief waarbij drie elkaar rakende cirkels samen een driehoek vormen. Deze vorm van decoratie werd veel gebruikt in de middeleeuwen, vooral in de periode van de gotiek. We kennen het bijvoorbeeld van gotische kerken. Maar ook pelgrimsinsinges en kruishangers werden versierd met driepas-motieven.  

De ringgesp op deze foto dateert in de periode 1250-1350. Deze datering sluit goed aan bij de datering van het overige vondstmateriaal dat we tot nu toe voorbij hebben zien komen.

26 oktober | Pelgrimsinsigne

Bij het uitgraven van een plantvak aan de zuidzijde van de Grote Markt hebben we een aantal pelgrimsinsignes gevonden. Pelgrimsinsignes zijn kleine metalen voorwerpen, vaak van lood of tin of een legering hiervan, die pelgrims aanschaften als zij het doel van hun pelgrimage hadden bereikt. In wezen betrof het (religieuze) souvenirs.

Eén van deze insignes is uitzonderlijk goed bewaard gebleven. Het gaat om een insigne van Sint Servaas, te dateren tussen 1250 en 1350. Sint Servaas is de beschermheilige van Maastricht, wat betekent dat het insigne hier vandaan komt. Op het insigne staat Sint Servaas afgebeeld met een bisschopsstaf en een sleutel. Een vergelijkbaar exemplaar is in 2010 ook aangetroffen bij archeologisch onderzoek aan de Reitemakersrijge in de stad Groningen. Dit betekent dat er meer oer-Pieterpadlopers vanuit Groningen in de late middeleeuwen de lange tocht naar het zuiden ondernamen!

24 oktober | Huidplaatfragment van steur

Vandaag bij de vondstverwerking troffen we tussen het botmateriaal een bijzonder fragment aan. Op het eerste oog niet iets wat je direct herkent of verwacht: een fragment van een huidplaat van een steur! 

Helemaal bijzonder is het feit dat het fragment bewust in zijn huidige vorm is uitgezaagd. Wellicht zien we hier een stuk gereedschap voor een ambacht? Mogelijk iets voor leerbewerking? De punten zijn in ieder geval goed scherp!

12 oktober | Opgraving woensdag weer verder

Vandaag en de rest van de week wordt er geen onderzoek aan de Grote Markt uitgevoerd. Waarschijnlijk gaan we woensdag weer los met een groot plantvak voor een boom, waarbij een oppervlakte van 9 x 10 meter opgegraven gaat worden!

11 oktober | Gezette ring

Ook vandaag is er weer hard gewerkt bij de opgraving en was Anko, onze stadskern archeologie-expert, ter plaatse.

Tegelijkertijd kwam er onder de geöxideerde ring een prachtige steen tevoorschijn. Een heus pareltje!

10 oktober | Selectie aan vondsten

We troffen een selectie aan vondsten aan, afkomstig uit de steigeraarde onder de Grote Markt. Steigeraarde is een humeuze menglaag van mestgrond en afval en is meestal erg vondstrijk. De ring van afgelopen vrijdag kwam ook uit de steigeraarde.

We zien botmateriaal (1e en 2e plank), steengoedscherven (3e plank) en onder andere kogelpot scherven (4e plank). Het aardewerk bestaat uit laat Pingsdorf, proto-/bijna-steengoed, Jacoba-kannen en -randen en kogelpotaardewerk uit de late 13e eeuw (typen 6 en 7).

7 oktober | Ring

Vandaag troffen we een paar leuke metaalvondsten aan, met als hoogtepunt een dunne vingerring met een gezet steentje. Na reiniging kunnen we meer over de ring zeggen.

6 oktober | Waterkelder

Vandaag is de rest van de waterkelder vrijgelegd. De waterkelder was gevuld met puin. De bodem hebben we niet bereikt en door de puinvulling konden we geen boring zetten. Ook bezocht Edwin Oostinga de opgraving!

5 oktober | Waterkelder

We hebben vandaag waarschijnlijk een waterkelder aangetroffen, ongeveer 80 cm beneden het maaiveld. Op de foto zie je een een muur van rode bakstenen ten westen van een gebogen kelderdak van geeltjes. Het vierkante vulgat lijkt net buiten de sleuf te liggen. Morgen leggen we het deel van de kelder dat in de sleuf ligt bloot.

4 oktober | Oude gietijzeren leiding

Vandaag zijn onze archeologen ongeveer drie meter opgeschoten. Een grote oude gietijzeren leiding maakt het werk bijzonder uitdagend. Niet alleen stond de buis vol water, wat waarnemingen niet ten gunste komt, eventuele detectie van metaalvondsten is in de nabijheid van zo'n grote gietijzeren buis vrijwel onmogelijk. Wordt vervolgd!

3 oktober | Start van de opgraving

Vandaag was de eerste dag van de opgraving. Aannemer Avitec startte de werkzaamheden met het graven van een eerste sleuf voor de aansluiting van een riool. Stadskern archeologie-expert Anko Wieringa en metaalspecialist Maaike de Haas verzorgden het archeologisch onderzoek. Vandaag hebben we nog geen bijzondere vondst om te vermelden, maar vanaf morgen zullen we hier elke dag één van onze vondsten tonen.

Recente archeologie projecten

Certificering